Szlak Składników

Słowniczek —
bez żargonu

DOP? IGP? Filatura? Nie musisz znać włoskiego ani certyfikatów UE — tu wszystko wyjaśniamy jak kelner przy stole, nie jak Wikipedia.

Z karty Oliwa do Pizzy

Pojęcia, którymi pizzeria opisuje swoją pizzę.

Ciasto 24 hLievitazione
Długie dojrzewanie (fermentacja) ciasta — w Oliwa do Pizzy minimum 24 godziny. Dzięki temu ciasto jest lżejsze, łatwiejsze do strawienia i ma głębszy smak.
EVOliwa extra virginExtra Vergine
Oliwa z pierwszego tłoczenia na zimno, bez rafinacji, o kwasowości ≤ 0,8%. Najwyższa klasa oliwy — taką Oliwa do Pizzy podaje do każdej pizzy. To nie opcja, tylko standard lokalu.
Piec na drewnoForno a legna
Piec opalany drewnem, rozgrzewany do ~400°C. Daje charakterystyczne przypieczone plamki na brzegu pizzy (tzw. leopard spots) i lekko dymny aromat, którego nie odda piec elektryczny.
Pizza Bianco
Pizze „białe” — bez sosu pomidorowego, na bazie sera lub samej oliwy. W menu Oliwa do Pizzy: Foccacia, Pere, Mortadella di Pistacchio, Carbonara, Quatro Formaggi, Tartufo.
Pizza neapolitańskaPizza napoletana
Styl pizzy z Neapolu: cienkie, elastyczne ciasto, wysoki wypukły brzeg (cornicione) i bardzo krótki wypiek w ekstremalnej temperaturze. W Oliwa do Pizzy: piec na drewno ~400°C, ok. 90 sekund.
Pizza Rosso
Pizze „czerwone” — baza z sosu pomidorowego z włoskich pomidorów pelati. W menu Oliwa do Pizzy m.in.: Marinara, Margherita, Salami Piccante, Capricciosa, Salami Napoli, Tonno, Spianata Piccante, Pollo Verde, Nduja, Vegetariana, Mortadella di Bologne, Diavola, Chilli con Carne, Pesto, Burrata, Prosciutto, Frutti di Mare.

Certyfikaty jakości (UE / Włochy)

Skróty z etykiet włoskich produktów — co naprawdę gwarantują.

DOPOchroniona nazwa pochodzeniaDenominazione di Origine Protetta
Certyfikat UE: produkt musi pochodzić z konkretnego regionu i być wytwarzany według ścisłych zasad. Przykład: pomidory San Marzano DOP — konkretna odmiana z doliny Sarno pod Wezuwiuszem. Jednym zdaniem: „musiał urodzić się i dorastać w tym miejscu”.
IGPChronione oznaczenie geograficzneIndicazione Geografica Protetta
Certyfikat UE: region pochodzenia ma znaczenie, ale zasady produkcji są nieco szersze niż przy DOP (ochroniona nazwa pochodzenia). Jednym zdaniem: „przynajmniej stamtąd pochodzi, ale droga może być szersza”.
STGGwarantowana tradycyjna specjalnośćSpecialità Tradizionale Garantita
Certyfikat UE na tradycyjną recepturę lub sposób produkcji. Mniej restrykcyjny co do regionu niż DOP czy IGP — liczy się wierność tradycyjnej metodzie, np. pizza napoletana STG.

Składniki i produkcja

Włoskie terminy, które spotkasz na kartach składników.

Bawolica wodnaBufala
Włoski bawół wodny hodowany w Kampanii, Molise i Apulii. Z jego tłustego, aromatycznego mleka powstaje mozzarella di bufala — bardziej kremowa niż wersja z mleka krowiego (fior di latte).
Brzeg pizzyCornicione
Wypukły brzeg pizzy neapolitańskiej — chrupiący z zewnątrz, puszysty w środku, często z przypieczonymi plamkami. Znak rozpoznawczy dobrego wypieku.
BurrataBurrata
Ser wytwarzany z mozzarelli i śmietany — po przekrojeniu delikatnie płynny w środku (stracciatella). Na karcie: pizza Burrata i dodatek do pizzy.
CiastoImpasto
Ciasto na pizzę — mieszanka mąki, wody, soli i drożdży. W wersji neapolitańskiej bez oliwy w środku i bez wałka: rozciągane wyłącznie ręcznie (stesatura).
Ciągnięcie seraFilatura
„Ciągnięcie” masy serowej w gorącej wodzie — sposób wytwarzania mozzarelli. Masa jest rozciągana i składana aż uzyska elastyczną, włóknistą strukturę, a potem formowana w kule (mozzare = „uciąć”).
Gorgonzola piccante DOPGorgonzola piccante DOP
Włoski ser z niebieską pleśnią, w wersji piccante — dłużej dojrzewający i wyrazisty. Certyfikat DOP. Na karcie: Pere, Quatro Formaggi.
Grana Padano DOPGrana Padano DOP
Twardy, długo dojrzewający ser z doliny Padu, podobny do parmezanu. Certyfikat DOP. Na karcie m.in.: Vegetariana, Prosciutto, Carbonara, Quatro Formaggi.
Mąka typu 00Farina 00
Najdrobniej mielona włoska mąka pszenna (skala od 2 do 00). Daje gładkie, elastyczne ciasto — standard pizzy neapolitańskiej. Klasyka: Molino Caputo z Neapolu.
Mozzarella fior di latteFior di latte
Mozzarella z pasteryzowanego mleka krowiego — dosłownie „kwiat mleka”. Delikatniejsza i mniej wodnista od bufali, dzięki czemu równo topi się na pizzy. Zgodnie z kartą menu: w Oliwa do Pizzy używana jest włoska fior di latte.
Nduja'Nduja
Bardzo pikantna, smarowna kiełbasa z Kalabrii z dużą ilością papryczki. Rozpuszcza się na gorącej pizzy. Na karcie: pizza Nduja.
PancettaPancetta
Włoski boczek peklowany i długo dojrzewający. Na karcie: Chilli con Carne i Carbonara.
Pecorino Romano DOPPecorino Romano DOP
Twardy ser z mleka owczego, długo dojrzewający, słony i wyrazisty. Certyfikat DOP.
Pomidory pelatiPomodori pelati
Pelati znaczy „obrane” — całe włoskie pomidory bez skórki, konserwowane we własnym soku. Zgodnie z kartą menu: sos w Oliwa do Pizzy przygotowywany jest z włoskich pomidorów pelati, nie z koncentratu.
Prosciutto cottoProsciutto cotto
Włoska szynka parzona — delikatna i miękka, „cotto” znaczy gotowany. Na karcie: Capricciosa.
Prosciutto crudoProsciutto crudo
Surowa szynka dojrzewająca wiele miesięcy w soli i powietrzu — „crudo” znaczy surowy. Na karcie: pizza Prosciutto.
Przecier pomidorowyPassata
Przecier z dojrzałych pomidorów — mielone i przetarte owoce bez skórek i pestek. Baza sosu na pizzę neapolitańską; często jedyna „obróbka” to sól i bazylia.
Salami MilanoSalame Milano
Łagodne włoskie salami o drobnym przekroju, dojrzewające na sucho. Na karcie: m.in. Salami Piccante i Pesto.
Salami NapoliSalame Napoli
Łagodne salami przyprawione pieprzem, w stylu neapolitańskim. Na karcie: pizza Salami Napoli.
Spianata piccanteSpianata piccante
Pikantne, płaskie salami z południa Włoch z papryką. Na karcie: Spianata Piccante, Diavola, Tartufo.
StracciatellaStracciatella
Kremowe „serce” burraty — porwane paski mozzarelli wymieszane ze śmietaną.
Taleggio DOPTaleggio DOP
Miękki ser z mytą skórką z północy Włoch, aromatyczny i kremowy po podgrzaniu. Certyfikat DOP. Na karcie: Quatro Formaggi.
Tłoczenie na zimnoSpremitura a freddo
Tłoczenie oliwek bez podgrzewania masy — wolniejsze i mniej wydajne, ale zachowuje aromat, polifenole i wartości odżywcze. Warunek klasy Extra Vergine.
Tłocznia oliwyFrantoio
Tłocznia oliwy — tradycyjnie kamienne młyny, dziś także nowoczesne prasy. Najlepsze oliwy powstają, gdy oliwki trafiają do frantoio w ciągu 24 godzin od zbioru.
← Wróć do gry